18 KASIM, ÇARŞAMBA, 2026

Performansların Sırtladığı Bir Hikâye: “Ada Kasabası”

Tiyatro Kontra’nın, Berfin Taş, İbrahim Çavdar ve Yağmur Ceren Bulman’ın ergenlik çağındaki üç yakın arkadaşın bir kasabaya sıkışıp kalan, talihsiz hikâyelerine hayat verdiği oyunu Ada Kasabası üzerine bir yazı.

title_image

Tiyatro Kontra’nın sahnelediği, İngiliz oyun yazarı Simon Longman’ın Island Town adlı metninden Hasret Güneş’in çevirisiyle Ada Kasabası olarak Türkçeye kazandırılan oyunu geçtiğimiz günlerde Fitaş Ara Sahne’de izledim. Oyunu Efe Uzuner yönetiyor, sahne tasarımı da kendisine ait. Kate rolünde Berfin Taş, Pete rolünde İbrahim Çavdar ve Sam rolünde Yağmur Ceren Bulman oynuyor. Işık tasarımını Yasin Gültepe, ses ve efekt tasarımını Doruk Yılmaz üstleniyor, yönetmen yardımcılığını Zeynep Pakdamar yapıyor. Tek perde ve doksan dakika olarak duyurulan oyun, ergenlik çağındaki üç yakın arkadaşın kör talihleriyle kör bir kasabada sıkışmışlıklarını anlatıyor.

Hikâyenin geçtiği yer, çevre yolunun teğet geçtiği, iş imkânının ve umudun çekildiği küçük bir kasaba. Kate ufkun ötesinde ne olduğunu merak ediyor, Sam küçük kardeşiyle birlikte yeni bir hayat kurmaya çalışıyor, Pete’in absürt hedefi ise baba olmak. Vakit geçirmek için ellerinde içmekten başka bir şey kalmıyor. Oyunun gücü de buradan geliyor, çünkü dram tek bir büyük olaydan değil gündelik hayatın biriken çatlaklarından çıkıyor.

Metnin arkasında ciddi bir sicil var. Simon Longman, 2018’de Royal Court’ta sahnelenen bir başka oyunu Gundog ile En Umut Verici Oyun Yazarı dalında George Devine Ödülü’nü kazanıyor. Island Town ise dünya prömiyerini aynı yıl Edinburgh Festival Fringe’de, Stef O'Driscoll yönetiminde gerçekleştiriyor ve oyunculardan Katherine Pearce performansıyla The Stage Edinburgh Award’ı alıyor. İngiliz basınında dört ve beş yıldızlı eleştiriler alan oyun, Longman’ın gençlerin konuşma biçimine dair kulağıyla ve temaları gündelik diyaloğun içine yerleştirmesiyle övülüyor.

Tiyatro Kontra’nın kendi hikâyesi de anlatılmaya değer. Ekip genç mezunlardan oluşuyor ve oyunu sınıftan sahneye taşıyorlar. Yapımcı bulamayınca kendi tiyatrolarını kurup prodüksiyonu kendileri finanse ediyorlar. Sahnede imkânsızlıktan çıkış arayan üç genci, tam olarak bunu yapmış üç genç canlandırıyor. Emeklerinin karşılığını da alıyorlar, zira Tiyatro Kontra bu oyunla XXVI. Direklerarası Seyirci Ödülleri’nde Umut Veren Yeni Tiyatro Grubu ödülüne değer görülüyor.

  • Fotoğraf: Uğur Kayalar

    Fotoğraf: Uğur Kayalar

  • Fotoğraf: Uğur Kayalar

    Fotoğraf: Uğur Kayalar

  • Fotoğraf: Uğur Kayalar

    Fotoğraf: Uğur Kayalar

  1. 1
  2. 2
  3. 3

Yükü Taşıyan Oyuncular

Oyunun tüm yükü oyunculara yüklenmiş durumda ve üç oyuncu da başarıyla bunun üstesinden geliyor. Oyuncu performansları açısından herhangi bir sıkıntı bulunmuyor. Berfin Taş’ın Kate’i oyunun temposunu kuran ismi oluyor ve bu performansıyla Ekin Yazın Dostları Tiyatro Ödülleri’nde Yılın Genç Yeteneği seçilmesi hiç şaşırtıcı durmuyor. Yağmur Ceren Bulman’ın Sam’i ise sorumluluğun altında kalmış o ağırlığı taşıyor. Özellikle İbrahim Çavdar oyunun mizahını üstleniyor ve karakteriyle öne çıkıyor.

Mizah seviyesi düşük tutuluyor fakat hikâyenin dramatik ağırlığı düşünüldüğünde bu yeterli oluyor. Oyun gülmek için gelinecek bir yer değil zaten ve Çavdar’ın karakteri üzerinden açılan o küçük aralık, seyirciyi boğmadan devam etmesini sağlıyor. Üç oyuncunun birbiriyle kurduğu uyum da karakterlerin gerçekten birlikte büyümüş olduğu hissini veriyor.

Oyunun en çok başardığı şey ise bu üçlünün duygu durumlarını, dostluklarının gücünü ve sorunlu hayatlarını seyirciye geçirebilmesi oluyor. Karakterlerin birbirine tutunma biçimi, aralarındaki yıllara dayanan yakınlık ve her birinin evden taşıdığı yük en iyi şekilde hissettiriliyor. Üçünün arasındaki bağ sahnede gerçekten kurulduğu için, o kasabada sıkışmış olmanın ne demek olduğu da ayrıca açıklanmaya ihtiyaç duymadan karşıya geçiyor. Salondan çıkarken akılda kalan şey de bu oluyor.

  • Fotoğraf: Uğur Kayalar

    Fotoğraf: Uğur Kayalar

  • Fotoğraf: Uğur Kayalar

    Fotoğraf: Uğur Kayalar

  • Fotoğraf: Uğur Kayalar

    Fotoğraf: Uğur Kayalar

  1. 1
  2. 2
  3. 3

Zayıf Sahne Kullanımı

Sıkıntı oyuncu performanslarının haricinde başlıyor. Sahnede yalnızca büyük renkli lastik tekerler bulunuyor ve karakterler oyun boyunca bunların etrafında oturup kalkıyor. Kurulum baştan sona hiç değişmiyor. Karakterlerin aynı kasabada ve aynı mekânda buluştuğunu görüyor olabiliriz, dolayısıyla sabit bir dekor tercihi kendi içinde anlaşılabilir duruyor. Ancak dekorun ne değiştiği ne de akıllıca kullanıldığı bir durumda bu sabitlik bir süre sonra oyunun akıcılığını ve kazanmaya çalıştığı ivmeyi olumsuz yönde etkilemeye başlıyor. Işık konusunda ise arada kullanılan kırmızı ışığın dışında özel bir kullanım fark edilmiyor. Bir tiyatro oyunu olarak, minimal de olsa sahne kullanımı neredeyse yok denecek kadar az kalıyor. Bu durum sanki bir okuma provası izliyormuşuz gibi bir hissiyat yaratıyor ve oyunun akıcılığını ciddi anlamda baltalıyor.

Bir tiyatro oyununda sahnenin, ışık kullanımının ve seslerin oyuna en iyi şekilde hizmet etmesi gerektiği sanki unutuluyor. Oysa metnin ihtiyaç duyduğu şey tam olarak bu. Kasabanın kapalılığı, ufkun uzaklığı, vakit geçirmek için gidilen o terk edilmiş yerler, hepsi sahnede karşılık bulmayı bekleyen imgeler olarak duruyor. Üç oyuncu bunları yalnızca sözle ve bedenle taşımaya çalışıyor, taşıyorlar da ancak bir tiyatro oyununda bu yükü tek başına oyuncuya bırakmak gereksiz bir tercih hâline geliyor.

Oyunun farklı mekânlarda sahnelendiği düşünüldüğünde ışık kurgusunun mekâna göre değişiyor olması elbette mümkün. Ancak aynı sahnede izlediğim başka bir oyunda son derece etkileyici ve kendine has bir ışık kullanımı vardı, yani mekânın buna imkân tanımadığını söylemek de mümkün değil. Prodüksiyonun ekonomik koşulları belli olsa da minimal bir sahne kullanımı bundan farklı olmalı diye düşündürüyor, zira az malzemeyle çok şey anlatan sayısız örnek bulunuyor.

  • Fotoğraf: Uğur Kayalar

    Fotoğraf: Uğur Kayalar

  • Fotoğraf: Uğur Kayalar

    Fotoğraf: Uğur Kayalar

  • Fotoğraf: Uğur Kayalar

    Fotoğraf: Uğur Kayalar

  • Afiş

    Afiş

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4

İvme Kazanamayan Bir Durağanlık

Tek perde ve doksan dakika olmasına rağmen prodüksiyonun zayıflığıyla birlikte oyun akıcılığını daha ilk yarıda yitirmeye başlıyor ve buradan sonrası baştan sona ivme kazanamayan bir durağanlığa bürünüyor. Longman’ın hikâyesi zaten yavaş biriken bir hikâye, büyük bir patlamaya değil sürekli bir aşınmaya yaslanıyor. Ancak böyle bir metin sahnede tam da bu yüzden daha fazla desteğe ihtiyaç duyuyor. Işığın bir dönüm noktasını işaretlemesi, sesin bir karakterin zihnine girmesi, mekânın bir sahneden diğerine değişmesi gibi araçlar devreye girmediğinde, metnin kendi durağanlığı doğrudan seyirciye geçiyor. Oyun da buna engel olacak hiçbir şey sunmuyor.

Ada Kasabası, elinde güçlü bir metin ve üç başarılı oyuncu bulunan ama bunları bir tiyatro prodüksiyonuna dönüştürmekte zorlanan bir iş olarak karşımıza çıkıyor. Berfin Taş, İbrahim Çavdar ve Yağmur Ceren Bulman’ın baştan sona sırtladıkları yük takdir edilesi ve üçünün de izlenmeye değer olduğu açık. Üstelik oyunun anlatmak istediği duygu, yani o dostluğun gücü ve sorunlu hayatların ağırlığı, seyirciye eksiksiz geçiyor. Ancak bir metni sahnelemek onu seslendirmekten fazlasını gerektiriyor. Tiyatro Kontra’nın ilk işi olduğu ve bu işi hiçbir destek almadan kurdukları düşünüldüğünde ortaya çıkan sonuç anlaşılabilir duruyor. Ekibin bundan sonraki işlerinde sahneyi de oyuncuları kadar çalıştırması hâlinde çok daha fazlasını yapabilecekleri de aynı ölçüde açık.

Geldanlage