Ahmet Elhan ve Rüçhan Şahinoğlu’nun kent yaşamının karmaşıklığını ve kentlilerin deneyimledikleri ile algıladıkları arasındaki dengeyi yakalamak için farklı sanatsal yaklaşımları birleştirdikleri sergileri “Kent Kadrajları” üzerine bir yazı.

Tarih boyunca biriken metinler, bizim bunların tek tek izini sürebilmemizi ve kendi aralarında oluşturdukları anlam bağlarını kavrayabilmemizi zorlaştırabilir; bu olağandır. Eski metinlerde örnek olarak öne sürülmüş olaylar ve o olaylarla anılan kişiler, “şimdiki zaman”a ait olmadığı ölçüde sanki “geçersiz” gibi algılanabilir; oysa onlara aceleyle “geçersiz” damgası vurmak, bazı şeyleri gözden kaç...

Bir yazarın başka bir yazar ya da sanatçı üzerine kitap yazması… Bu bana son derece önemli bir çabanın varlığını hissettirdi; birinin kendi düşüncesine ait bir alan bulması ve oralarda gezinmesi, hatta oraları kendi alanı olarak benimsemesi…

“Açık yapıt”ın yorum yöntemi, giderek “yapısal düşünce”nin ötesinde, yani onun “post” durumunda hazırlanacak tanımların da bir “giriş kapısı” oldu. Bunun en iyi kanıtı, Eco’nun “yapısal düşünce” savunucularına karşı, 1960’lı yıllarda giriştiği tartışmalardır. Ayrıca bu bağlamda “açık yapıt”, hem Eco’nun hem de daha geniş anlamda postyapısalcıların ortaya çıkışlarının, öyle “damdan düşer gibi” olma...

Tarihte, “belirsiz olanı hissetme” ve “sinestezi” problematiği, hayli değişik biçimlerle de olsa, Platon’un “mağara”sından bu yana sürüyor ve bugüne taşınıyor. Bu bize, evrenin bütünlüğünü (hissetmekten de öte) tanımlama ihtirasının özellikle sanatı nasıl sardığını gösteriyor, hatta felsefeden bile bir adım önde olarak; çünkü sanatçılar bizzat uyguluyor.

Theodor Adorno son derece ahlâkçı bir biçimde, “bir savaşta tek kişilerin (orada bulunan her bir kişinin) bedenlerine aldığı darbeler ve onun verdiği acı, başkaları tarafından ayrı ayrı hissedilmediği sürece bir tarih yazılamayacağını” iddia eder. Doğrudur; tarih asla kurmaca bir metin değil, bizzat o insanların bedenleri üzerinden yazılması gereken bir şeydir: “Tarih” denilen, kan ve zulüm süreci...

Ayna karşısındaki kişi (ya da kendi fotoğrafına bakarken) kendisini o görüntü ile özdeşleştirir, ama yine de kimi zaman “ben”in ne olduğu üzerine büyüttüğü meraktan kurtulamaz. “Kendi” olanın görüntüsü, her defasında merakı harekete geçiren bir gücü doğurur. Kişinin güvenle “ben” demesi, aslında onun kendisi hakkında bir soru ortaya koymasıdır.

Gerçekten de deneysel video sanatının 1960’lı ve 1970’li yıllardaki çıkışı, her tür “özne” eleştirilerine karşın yine de özgün bir tavır taşımaktaydı. Ancak içinde bulunduğumuz dönemde, Jameson’ın kuşkusu yaşama geçmiş gibi görünüyor: Postmodernizm ile birlikte deneysel video sanatının sona erdiği… Ve bu sanatın, belki de günümüzde sinemanın etkisi altına girdiğini düşünmenin zamanı gelmiştir.

Daha önce yazılmış “Yok ile Var Arasındaki Eleştiri” ve “Anımsamak: Anlamın İzini Sürmek” bölümlerine göz atanlar şunu görmüşlerdi ki bunlar genellikle metinlerin kendi aralarında oluşturdukları (uzak ya da yakın) anlam bağlarını ele alan bölümlerdi. Özellikle “eleştiri” söz konusu olduğunda, bu iki bölümün birbirleriyle gerçekleştirdikleri bir örtüşmeyi dile getirmek yanlış olmaz. Şimdi bu bölüm,...

Kişi kendisine özgü bir metin dünyası yaratırken daha önceden öğretilmiş yöntemlerle, sağlam tutarlılık köprülerinden geçmez, yalnızca (sezgileriyle) uçar. Anımsamaların, akılda tutulanların izini sürmek ve bu izlerin gevşek, çözük ve derli toplu olmayan metnini oluşturmak, bu uçuşun eseridir.

Kişi kendisine özgü bir metin dünyası yaratırken daha önceden öğretilmiş yöntemlerle, sağlam tutarlılık köprülerinden geçmez, yalnızca (sezgileriyle) uçar. Anımsamaların, akılda tutulanların izini sürmek ve bu izlerin gevşek, çözük ve derli toplu olmayan metnini oluşturmak, bu uçuşun eseridir.

Bugün sanata dair bir eleştiri alanının hayli dinamik ve çeşitlilik gösteren bir görüntü aldığını söyleyenler çıkacaktır. Üstelik “eski”ye göre son derece radikal ve o ölçüde de sert bir eleştiri alanıyla karşı karşıya olduğumuzu iddia edenler de olacaktır. Gerçekten de ilk bakışta sanat ortamında ortaya konulan eleştirilerin hiç olmadığı kadar “yüksek sesli” yapıldığına şüphe yoktur.